(Có hiệu lực từ 30/11/2025)
Chính phủ ban hành Nghị định số 274/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về chậm đóng, trốn đóng BHXH (BHXH) bắt buộc, BHTN (BHTN); khiếu nại, tố cáo về BHXH. Nghị định gồm 4 chương, 16 điều trong đó có nhiều quy định đáng chú ý như sau:
- Các trường hợp không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN
Nghị định quy định các trường hợp theo quy định tại khoản 1 Điều 39 của Luật BHXH không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN khi có một trong các lý do sau theo công bố của cơ quan có thẩm quyền về phòng, tránh thiên tai, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng, chống dịch bệnh, bao gồm:
- Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.
- Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.
- Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.
- Quy định chi tiết cách xác định số tiền, số ngày chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN
Theo khoản 1 Điều 40 và khoản 1 Điều 41 Luật BHXH 2024, người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHTN bắt buộc đóng đủ số tiền chậm đóng/trốn đóng; nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền BHXH, BHTN chậm đóng/trốn đóng và số ngày chậm đóng/trốn đóng vào quỹ BHXH, quỹ BHTN.
Do đó, Nghị định 274/2025/NĐ-CP đã quy định chi tiết cách xác định số tiền, số ngày chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN tại Điều 5 và Điều 6.
- Tổ chức thu số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng, trốn đóng
Cơ quan BHXH quản lý trực tiếp đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, BHTN có trách nhiệm xác định hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN; áp dụng hoặc trình cấp có thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN.
Hằng tháng, cơ quan BHXH quản lý trực tiếp đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, BHTN xác định số tiền BHXH bắt buộc, BHTN chậm đóng, trốn đóng và số ngày chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN; tính số tiền người sử dụng lao động phải nộp bằng 0,03%/ngày đối với số tiền chậm đóng, trốn đóng; thông báo với người sử dụng lao động để đối chiếu; tổ chức thu và quản lý theo quy định.
- Thời điểm chuyển từ hành vi chậm đóng sang trốn đóng BHXH từ 30/11/2025
Căn cứ theo quy định tại Điều 3, Điều 6 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, hành vi chậm đóng BHXH sẽ được xem xét chuyển thành trốn đóng khi doanh nghiệp không khắc phục sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đóng theo quy định hoặc sau khi cơ quan BHXH đã có văn bản đôn đốc mà vẫn không thực hiện nghĩa vụ.
Theo Điều 6 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, thời điểm chuyển hành vi được xác định như sau:
- Sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký tham gia BHXH mà người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc.
- Sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn phải tham gia mà người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHTN.
- Đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp hơn quy định.
- Đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHTN thấp hơn quy định của pháp luật về BHTN.
- Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký BHXH bắt buộc sau 60 ngày kể từ ngày đóng BHXH bắt buộc chậm nhất và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.
- Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký BHTN sau 60 ngày kể từ ngày đóng BHTN chậm nhất theo quy định và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.
- Các trường hợp khác bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN theo quy định của Chính phủ.
Ngoài ra, hành vi trốn đóng có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành theo Bộ luật Hình sự.
Nguồn: Cơ quan bảo hiểm xã hội
