Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã ban hành Luật phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15. Luật này có hiệu lực từ 01/03/2026.
Dưới đây là những quy định mới đáng chú ý của Luật Phục hồi, Phá sản năm 2025 (có hiệu lực từ 01/03/2026), đặc biệt là những quy định có ảnh hưởng đến doanh nghiệp:
- Ưu tiên Thủ Tục Phục Hồi:
Nguyên tắc: Luật nhấn mạnh việc ưu tiên áp dụng thủ tục phục hồi đối với doanh nghiệp và hợp tác xã gặp khó khăn tài chính (Điều 3.1).
Chính sách hỗ trợ: Nhà nước cam kết hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chính sách về thuế, phí, tín dụng, lãi suất, đất đai, công nghệ, chuyển đổi số và các biện pháp khác để tái cơ cấu và khôi phục hoạt động kinh doanh (Điều 4.1).
Tác động đến doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp có thêm cơ hội để tái cơ cấu, phục hồi thay vì bị tuyên bố phá sản ngay lập tức.
- Doanh nghiệp tiếp cận được các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, giảm bớt gánh nặng tài chính trong quá trình phục hồi.
- Khuyến khích chủ nợ và doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp tái cấu trúc nợ và hoạt động kinh doanh một cách hợp tác.
- Quy định Cụ Thể Hơn về Khả Năng Thanh Toán:
Nguy cơ mất khả năng thanh toán: Doanh nghiệp không thanh toán được khoản nợ đến hạn trong 6 tháng hoặc khoản nợ đã đến hạn nhưng chưa quá 6 tháng (Điều 5.1).
Mất khả năng thanh toán: Doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán sau 6 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán (Điều 5.2).
Tác động đến doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp cần theo dõi sát sao tình hình tài chính để chủ động ứng phó khi có dấu hiệu mất khả năng thanh toán.
- Giúp doanh nghiệp nhận diện sớm tình trạng khó khăn tài chính, từ đó có các biện pháp can thiệp kịp thời, tránh rơi vào tình trạng phá sản.
- Thay đổi về Thẩm Quyền Giải Quyết:
Tòa án nhân dân khu vực: Có thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản (Điều 6.1). Phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ sẽ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định.
Tòa án nhân dân cấp tỉnh: Có thẩm quyền giải quyết đề nghị xem xét lại, kháng nghị đối với quyết định tuyên bố phá sản.
Tòa án nhân dân tối cao: Có thẩm quyền xem xét lại quyết định của Tòa án nhân dân cấp tỉnh và giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giữa các Tòa án nhân dân khu vực.
Tác động đến doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp cần lưu ý sự thay đổi về thẩm quyền giải quyết để nộp đơn đúng nơi, tránh kéo dài thời gian xử lý.
- Việc phân cấp thẩm quyền có thể giúp giải quyết vụ việc nhanh chóng và hiệu quả hơn.
- Vai Trò của Quản Tài Viên và Doanh Nghiệp Quản Lý, Thanh Lý Tài Sản:
Nhiệm vụ, quyền hạn: Được quy định cụ thể trong cả thủ tục phục hồi và thủ tục phá sản (Điều 10).
Chỉ định và thay đổi: Thẩm phán có quyền chỉ định hoặc thay đổi Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản (Điều 7.4, Điều 11).
Tác động đến doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ với Quản tài viên và doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản để đảm bảo quá trình phục hồi hoặc phá sản diễn ra minh bạch và hiệu quả.
- Quy định rõ về quyền hạn và trách nhiệm của Quản tài viên giúp tăng tính chuyên nghiệp và trách nhiệm trong quá trình xử lý vụ việc.
- Hội Nghị Chủ Nợ:
Quyền hạn: Hội nghị chủ nợ có quyền thông qua phương án phục hồi, đề nghị đình chỉ thủ tục phục hồi, đề nghị áp dụng thủ tục phá sản (Điều 33, Điều 61).
Nghị quyết: Nghị quyết của Hội nghị chủ nợ có hiệu lực bắt buộc đối với tất cả chủ nợ.
Tác động đến doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp cần chủ động đàm phán với chủ nợ để đạt được sự đồng thuận về phương án phục hồi.
- Kết quả của Hội nghị chủ nợ có ảnh hưởng lớn đến tương lai của doanh nghiệp, do đó cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
- Thủ Tục Phục Hồi và Phá Sản Rút Gọn:
Điều kiện áp dụng: Áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp có ít chủ nợ và tổng nợ thấp (Điều 68, Điều 70).
Thời gian: Rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục.
Tỷ lệ thông qua nghị quyết: Hạ thấp tỷ lệ chủ nợ cần thiết để thông qua nghị quyết.
Tác động đến doanh nghiệp:
- Giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa giải quyết nhanh chóng các vấn đề tài chính, giảm thiểu chi phí và thời gian.
- Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phục hồi hoặc phá sản một cách có trật tự.
- Giao Dịch Vô Hiệu:
Thời gian: Mở rộng phạm vi thời gian giao dịch có thể bị coi là vô hiệu (6 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, 18 tháng đối với giao dịch với người liên quan) (Điều 49).
Các loại giao dịch: Chuyển nhượng tài sản không theo giá thị trường, chuyển nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm, thanh toán có lợi cho một chủ nợ, tặng cho tài sản,…
Tác động đến doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về giao dịch tài sản để tránh bị coi là tẩu tán tài sản.
- Chủ nợ cần cẩn trọng khi nhận thanh toán từ doanh nghiệp có dấu hiệu mất khả năng thanh toán để tránh bị coi là có lợi thế bất hợp pháp.
- Các Biện Pháp Hỗ Trợ và Chấm Dứt Tạm Dừng Đóng BHXH:
- Doanh nghiệp, hợp tác xã khi thực hiện thủ tục phục hồi sẽ được khoanh tiền thuế nợ và tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thời hạn được thực hiện theo quy định của pháp luật (Điều 30.3)
- Các điểm mới sửa đổi, bổ sung các Luật khác có liên quan:
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung điểm g khoản 1 Điều 214 để dẫn chiếu đến quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản)
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 1 Điều 37 để bổ sung trường hợp người sử dụng lao động được áp dụng thủ tục phục hồi theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian tối đa 12 tháng)
- Luật Tổ chức Tòa án nhân dân số 34/2024/QH15 (sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 2 Điều 4 để giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của một số Tòa án nhân dân khu vực giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản)
- Luật Phí và lệ phí số 97/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung mục 6.4.I.B của Phụ lục số 01, Danh mục phí, lệ phí)
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026.
Luật Phá sản số 51/2014/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 85/2025/QH15 hết hiệu lực thi hành kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành.
