Ngày 19/01/2026, Cục Thuế đã ban hành Công văn 307/CT-PC nhằm đồng hành hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong việc tuân thủ pháp luật thuế, tránh các trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính trong quá trình chuyển đổi tử phương pháp khoán sang phương pháp kê khai theo các quy định tại Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 04/05/2025 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 198/2025/QH13 của Quốc hội và Luật Quản lý thuế 2025 đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10..
Dưới đây là các nội dung trọng tâm mà hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần lưu ý:
- Lộ trình chuyển đổi bắt buộc từ ngày 01/01/2026
Theo tinh thần của Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 198/2025/QH15 và đặc biệt là Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, bắt đầu từ ngày 01/01/2026, toàn bộ hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ chuyển sang thực hiện phương pháp khai thuế, Việc chuyển đổi này đánh dấu sự thay đổi lớn từ phương pháp khoán truyền thống sang một hệ thống minh bạch và chuyên nghiệp hơn thông qua việc tự kê khai.
- Nguyên tắc “Không hồi tố” để bảo vệ người nộp thuế
Điểm đáng chú ý nhất trong hướng dẫn này là việc không áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho hộ kinh doanh. Cụ thể:
- Đối với các hộ/cá nhân kinh doanh đã nộp thuế theo phương thức khoán trong năm 2025 trở về trước (kể cả trường hợp có thay đổi quy mô doanh thu từ 50% trở lên và đã được ấn định thuế), cơ quan thuế sẽ không thực hiện kiểm tra thuế cho giai đoạn này khi họ chuyển sang hình thức kê khai.
- Cơ quan thuế cam kết không sử dụng doanh thu khai thuế của năm 2026 để xử lý hồi tố nghĩa vụ thuế đối với các năm từ 2025 trở về trước. Đây là biện pháp nhằm đồng hành và giảm bớt áp lực tâm lý cho các hộ kinh doanh khi bắt đầu minh bạch hóa doanh thu theo phương thức mới.
- Các trường hợp ngoại lệ và rủi ro pháp lý cần tránh
Mặc dù có chính sách hỗ trợ không xử lý vi phạm khi chuyển đổi, nhưng các quy định về chế tài vẫn sẽ được áp dụng nghiêm khắc trong trường hợp có hành vi gian lận chủ đích.
- Nếu cơ quan có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh có hành vi gian lận hoặc che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, người nộp thuế vẫn bị xử phạt về hành vi trốn thuế theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
- Trong các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, đối tượng vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
- Căn cứ pháp lý hỗ trợ
Việc không xử phạt này được dựa trên các nền tảng pháp lý vững chắc như:
- Khoản 4 Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP: Quy định về các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với hộ kinh doanh đã bị ấn định thuế.
- Khoản 4 Điều 5 Nghị quyết số 198/2025/QH15: Quy định nguyên tắc không áp dụng hồi tố gây bất lợi cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Việc cập nhật các quy định này không chỉ giúp hộ kinh doanh nắm bắt cơ hội chuyển đổi mô hình mà còn giúp loại bỏ các rủi ro pháp lý không đáng có trong giai đoạn chuyển giao quan trọng này,. Hộ kinh doanh nên chủ động tìm hiểu các mẫu biểu và quy trình kê khai mới để đảm bảo tuân thủ đúng quy định từ đầu năm 2026.
